Παρασκευή, 1 Νοεμβρίου 2013

Επιστολή πρός Εβραίους


ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ
Εισαγωγή
Η προς Εβραίους, γραμμένη σε λόγια γλώσσα, δίνει περισσότερο την επύπωση πραγματείας παρά επιστολής. Ο συγγραφέας χαρακτηρίζει το κείμενο του, που αρχίζει χωρίς μνεία του αποστολέα και των παραληπτών, «ενθαρρυντικό λόγο», τον οποίο απευθύνει σε μια κοινότητα, για την οποία δεν μας πληροφορεί πού βρίσκεται και από ποιους αποτελείται. Παραλήπτες της επιστολής πιθανότατα είναι "εξ Ιουδαίων χριστιανοί" που ζουν στην Παλαιστίνη και γνωρίζουν καλά την Παλαιά Διαθήκη.
Φαίνεται ότι αυτή η ιουδαιοχριστιανική κοινότητα απιμετώπισε κάποιον κοινωνικό διωγμό, απ' τον οποίο κινδύνευσαν ίσως μερικοί να χάσουν την πίστη τους στο Χριστό. Ο διωγμός προερχόταν από πρώην ομοθρήσκους τους, οι οποίοι τους κατέκριναν γιατί εγκατέλειψαν τη θρησκεία των πατέρων τους με τις μεγαλοπρεπείς θυσίες στο ναό και τις λοιπές τελετές. Ο ιερός συγγραφέας γράφει την επιστολή αυτή για να τους στηρίξει στην πίστη και προβάλλει ως υπόδειγμα υπακοής τον «άρχηγόν της πίστεως» Ιησού Χριστό, ο οποίος, επειδή ο ίδιος έπαθε και δοκιμάστηκε, μπορεί τώρα να βοηθήσει αυτούς που δοκιμάζοπαι (2,18).

Δύο είναι βασικά τα θέματα που συμπλέκοπαι μεταξύ τους σ' όλη την επιστολή: Η έξαρση της υπεροχής του χριστιανισμού έναπι του ιουδαϊσμού και η προτροπή να αντλήσουν δύναμη οι χριστιανοί παραλήπτες της επιστολής από τα παθήματα του Χριστού. Με την προσαγωγή πολλών χωρίων της Παλαιάς Διαθήκης υπογραμμίζεται ότι ο Υιός είναι ανώτερος των αγγέλων και του Μωυσή και ότι η ευθύνη των χριστιανών είναι μεγάλη εάν αμελήσουν τη σωτηρία τους. Κατά τις δυσχερείς περιστάσεις οι χριστιανοί μπορούν να απευθύνοπαι στον «άρχηγόν της σωτηρίας», που επειδή υπέφερε και ο ίδιος, μπορεί να τους βοηθήσει. Τώρα που είναι «μέτοχοι τοϋ Χριστού» πρέπει να προσέχουν, ώστε να μην απατηθούν από την αμαρτία και να μην «παραπικράνουν» το Θεό, όπως έκανε ο ισραηλιτικός λαός στην έρημο και τιμωρήθηκε σκληρά. Ο Ιησούς Χριστός είναι ο αληθινός μέγας αρχιερέας. Είναι ανώτερος του Ιουδαίου αρχιερέα και το ουράνιο θυσιαστήριο στο οποίο βρίσκεται είναι ανώτερο του επίγειου ιουδαϊκού ναού' η «εφάπαξ» θυσία του Χριστού στο σταυρό είναι ασφαλώς ανώτερη των ιουδαϊκών θυσιών που επαναλαμβάνονται συνεχώς στο ναό. Οι χριστιανοί αναγνώστες αποτελούν μέλος ενός λαού που πορεύεται μέσα από εμπόδια στην τελική πραγματοποίηση της επαγγελίας- τα ηρωικά παραδείγματα πίστης των αγίων ανδρών της Παλαιάς Διαθήκης εμπνέουν και τη δική τους πορεία και εναποθέτουν στους ώμους τους μεγάλες ευθύνες. Τα μάτια τους πρέπει να είναι στραμμένα προς τον Ιησού που κι αυτός γνώρισε το σταυρό της αισχύνης, αλλά τώρα βρίσκεται στα δεξιά του θρόνου του Θεού.
Διάγραμμα του περιεχομένου
Ο Ιησούς είναι ανώτερος από τους αγγέλους, το Μωυσή και τον Ιουδαίο αρχιερέα:  1 - 7
Η εξιλαστήρια θυσία του αρχιερέα Χριστού είναι ασύγκριτα ανώτερη από την ιουδαϊκή αρχιερατική προσφορά θυσιών:   8,1-10,18
Η τελική παραίνεση:            10,19-13,24
10,19-39: Αντοχή στα βασανιστήρια και στις διώξεις
11. Μίμηση της ηρωικής πίστης των πατέρων της ιστορίας του λαού του θεού
 12. Τα σημερινά παθήματα αποτελούν δοκιμασία από τον Πατέρα θεό και οδηγούν προς μια μελλοντική δόξα ανώτερη από κείνη της Παλαιάς Διαθήκης
13.Ηθικά παραγγέλματα
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ
Ο θεός μίλησε μέσω του Υιού του
1.Αφού ο Θεός τα παλιά χρόνια μίλησε στους προπάτορες πολλές φορές και με ποικίλους τρόπους δια των 'προφητών,2 και σ' αυτούς εδώ τους έσχατους καιρούς μίλησε σ' εμάς μέσω του 'Υιού του. Δι' αυτού ο θεός δημιούργησε το σύμπαν και τον όρισε 'κληρονόμο των πάντων.3 Αυτός είναι η ακτινοβολία του θεϊκού μεγαλείου και η τέλεια έκφραση της θεϊκής υπόστασης, κι αυτός συγκρατεί το σύμπαν με τη δύναμη του λόγου του. Αφού με το σταυρικό του θάνατο μας καθάρισε από τις αμαρτίες μας, κάθησε ψηλά, στα 'δεξιά του παντοδύναμου θεού.
Ο Υιός είναι ανώτερος από τους αγγέλους
4 Ο Υιός έγινε τόσο ανώτερος από τους 'αγγέλους όσο ανώτερο είναι το 'όνομα που του έδωσε ο θεός. 5 Γιατί σε κανέναν από τους αγγέλους δεν είπε ποτέ ο θεός:
Εσύ είσαι ο Υιός μου, εγώ σήμερα σε γέννησα. Ούτε πάλι είπε για κανέναν: Εγώ θα 'μαι πατέρας του κι αυτός θα 'ναι Υιός μου.
6.Κι όταν αλλού παρουσιάζει τον 'πρωτότοκο Υιό του στην οικουμένη, λέει:Να τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού.
7.Ενώ για τους αγγέλους λέει:Ο Θεός κάνει σαν ανέμους τους αγγέλους του κι αυτούς που τον υπηρετούντους κάνει σαν πύρινη φλόγα,
8στον Υιό λέει: Η 'βασιλεία σου, Θεέ είναι αιώνια και κυβερνάς τον κόσμο δίκαια'
9αγαπάς το δίκαιο και μισείς το άδικο. Γι'αυτό, Θεέ, σε έχρισε Μεσσία ο Θεός σου με έλαιο αγαλλιάσεις, τιμώπας σε παραπάνω απ' τους μετόχουςα σου.
10Κι αλλού: Εσύ, Κύριε, αρχικά στερέωσες τη γη κι έργο δικό σου είναι οι  ουρανοί. "Αυτοί θα εξαφανιστούν,ενώ εσύ αιώνια παραμένεις. Τα πάντα θα παλιώσουνε σαν ρούχο.
 12Σαν μανδύα θα τους τυλίξεις,και θ' αλλάξουν. Εσύ όμως παραμένεις πάπα ο ίδιος, τα χρόνια σου ποτέ δε θα τελειώσουν.
 13 Σε κανέναν απ' τους αγγέλους δεν είπε ποτέ ο θεός: Κάθισε στα δεξιά μου, ωσότου υποτάξω τους εχθρούς σου κάτω από τα πόδια σου.
 14Δεν είναι, λοιπόν, όλοι οι άγγελοι πνεύματα που υπηρετούν το θεό κι αποστέλλονται απ' αυτόν για να βοηθήσουν όσους μέλλουν να σωθούν;
Η σπουδαιότητα της σωτηρίας    
2. Γι' αυτό κι εμείς πρέπει να μένουμε πιο σταθεροί στις αλήθειες που ακούσαμε, για να μην ξεστρατίσουμε ποτέ.2 Γιατί, αν ο λόγος που δόθηκε άλλοτε μέσω 'αγγέλων, αποδείχτηκε αληθινός, κι όσοι τον παρέβη-καν ή δεν υπάκουσαν σ' αυτόν δέχτηκαν την τιμωρία που τους έπρεπε, 3πώς είναι δυνατόν εμείς να ξεφύγουμε, αν δε δώσουμε την προσοχή που ταιριάζει σε μια τόσο σπουδαία σωτηρία; Τη σωτηρία αυτή, που άρχισε να διακηρύπει ο Κύριος, μας τη βεβαίωσαν όσοι άκουσαν το λόγο του.4 Κι ο θεός πρόσθεσε τη μαρτυρία του γι' αυτήν, με κάθε λογής θαυματουργικές ενέργειες και με τις διάφορες δωρεές των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με το θέλημά του.
Ο Ιησούς είναι αυτός που οδηγεί στη σωτηρία
5Το μελλοντικό κόσμο, για τον οποίο μιλάμε, ο θεός δεν τον υπέταξε στους αγγέλους. 6Αντίθετα, όπως λέει κάπου η Γραφή,
Τι είναι ο άνθρωπος για να τον σκέφτεσαι; ή ο υιός του ανθρώπου για να τον φροντίζεις;
7 Τον έκανες για λίγο κατώτερο απ' τους αγγέλους, τον στεφάνωσες με δόξα και τιμή'
8όλα τα υπέταξες κάτω απ' τα πόδια του.
Λέγοντας «όλα τα υπέταξες» σ' αυτόν, εννοεί πως τίποτε δεν άφησε που να μην το υποτάξει σ' αυτόν. Ως τώρα όμως δε βλέπουμε να είναι όλα υποταγμένα σ' αυτόν. 9Βλέπουμε όμως ότι ο Ιησούς, που έγινε για ένα χρονικό διάστημα «κατώτερος απ' τους αγγέλους», στεφανώθηκε «με δόξα και τιμή» εξαιτίας του θανάτου του. Γιατί η χάρη του θεού θέλησε αυτός να γευτεί το θάνατο για το καλό όλων.
10 Ο θεός, λοιπόν, η αρχή και ο σκοπός των πάντων, ενώ οδήγησε πολλούς υιούς στη 'δόξα, έπρεπε με το πάθος να οδηγήσει το χορηγό της σωτηρίας τους στην ολοκλήρωση του έργου του.11 Όλοι έχουν τον ίδιο πατέρα: Και αυτός που εξαγνίζει και αυτοί που εξαγνίζονται. Γι' αυτό και δεν ντρέπεται ο Ιησούς να τους ονομάζει αδέρφια. 12Όπως λέει η Γραφή:
Θα διαλαλήσω στ' αδέρφια μου το μεγαλείο σου, θα σε εξυμνήσω μέσα στη συνάθροιση. 13Και αλλού:
Θά εμπιστευθώ τον εαυτό μου σ' αυτόν. Και συνεχίζει: Να, εγώ και τα παιδιά που μου 'δώσε ο Θεός.
 14 Επειδή λοιπόν «τα παιδιά» αυτά ήταν άνθρωποι, έγινε κι ο Ιησούς άνθρωπος, για να καταργήσει με το θάνατο του αυτόν που εξουσίαζε το θάνατο, δηλαδή το διάβολο. 15Μ' αυτόν τον τρόπο απελευθέρωσε όσους ο φόβος του θανάτου τούς είχε καταδικάσει να είναι δούλοι σ' όλη τους τη ζωή.16 Είναι φανερό ότι δεν έρχεται να βοηθήσει αγγέλους, αλλά τους απογόνους του Αβραάμ. 17Έπρεπε λοιπόν να γίνει σε όλα όμοιος με τ' αδέρφια του, ώστε να είναι σπλαχνικός και πιστός 'αρχιερέας στην υπηρεσία του θεού, ώστε να συγχωρηθούν οι αμαρτίες του λαού. 18 Έτσι, επειδή ο ίδιος υπέφερε και δοκιμάστηκε, μπορεί τώρα να βοηθήσει αυτούς που δοκιμάζονται.
Ο Ιησούς είναι ανώτερος από το Μωυσή
3. Λοιπόν, αδερφοί μου, εσείς που ανήκετε στο θεό, ο οποίος σας κάλεσε να μετάσχετε στο νέο του κόσμο, κατανοήστε καλά ποιος ήταν ο Ιησούς, ο απεσταλμένος του θεού και 'αρχιερέας της πίστεως που ομολογούμε. 2Φάνηκε πιστός στο θεό που τον διάλεξε γι' αυτό το σκοπό, όπως ακριβώς πιστός ήταν κι ο Μωυσής στο σπίτι που του εμπιστεύτηκε ο Θεός. 3 Ο Ιησούς όμως αξιώθηκε μεγαλύτερη τιμή από το Μωυσή, μια και όποιος κατασκευάζει ένα σπίτι αξίζει περισσότερο από το ίδιο το σπίτι. 4 Κάθε σπίτι, βλέπετε, χρειάζεται κάποιον δημιουργό' αλλά εκείνος που δημιούργησε τα πάντα είναι ο θεός. 5 Ο Μωυσής βέβαια ήταν πιστός σ' ολόκληρο το σπίτι που του εμπιστεύτηκε ο θεός, όπως ένας υπηρέτης, και μαρτύρησε γι' αυτά που θα φανέρωνε μελλοντικά ο θεός. 6 Ενώ ο Χριστός ήταν πιστός, όπως ένας γιος στο σπίτι του πατέρα του και σπίτι του είμαστε εμείς, αν βέβαια διατηρήσουμε ως το τέλος το θάρρος και την ελπίδα για την οποία καυχόμαστε.
Η υπόσχεση του θεού κοι η απιστία του λαού του
7Γι' αυτό, όπως λέει το Άγιο Πνεύμα:
Σήμερα, αν ακούσετε τη φωνή του Θεού,  μην κλείσετε με πείσμα
την καρδιά σας, όπως τότε που με πικράνατε τον καιρό της δοκιμασίας στην έρημο.
9Εκεί οι προγονοί σας, αν και είχαν δει τα έργα μου
10 σαράντα χρόνια, μ' έβαλαν σε δοκιμασία.Γι'αυτό αγανάκτησα μ' εκείνους τους ανθρώπους και είπα:
«πάπα πλανιέται η καρδιά τους και δε γνώρισαν το δρόμο μου».
11Μες στην οργή μου ορκίστηκα: «ποτέ δε θα μπουν στην ανάπαυση που ετοίμασα».
12.Προσέξτε, αδερφοί μου, μήπως κανείς από σας έχει τόσο κακή και άπιστη καρδιά, ώστε ν' απομακρυνθεί από τον αληθινό θεό. 13 Κάθε μέρα να ενθαρρύνετε ο ένας τον άλλο, όσο ισχύει το «σήμερα», έτσι ώστε να μην εξαπατήσει κανέναν από σας η αμαρτία και τον κάνει σκληρόκαρδο.14 Γιατί τότε μόνο θα μετέχουμε στο μεγαλείο του θεού, αν διατηρήσουμε ως το τέλος σταθερή την εμπιστοσύνη που δείξαμε αρχικά στο Χριστό. 15Η Τραφή το λέει καθαρά: Σήμερα, αν ακούσετε τη φωνή του Θεού, μη γίνετε σκληρόκαρδοι, όπως τότε που με πικράνατε. 16 Ποιοι όμως πίκραναν το θεό, παρ' όλο που άκουσαν τη φωνή του; Δεν ήταν όλοι α-νεξαίρετα όσοι έφυγαν με τη βοήθεια του Μωυσή από την Αίγυπτο;17Με ποιους «αγανάκτησε για σαράντα χρόνια»; Δεν αγανάκτησε με όσους αμάρτησαν κι άφησαν τα κόκκαλά τους στην έρημο;18 Και για ποιους ορκίστηκε ότι δε θα τους άφηνε «να μπουν στη γη που θα τους έδινε για ανάπαυση», αν όχι για κείνους που επαναστάτησαν εναντίον του;19 Και βλέπουμε πως δεν μπόρεσαν να μπουν στη γη της επαγγελίας εξαιτίας της απιστίας τους.
Η υπόσχεση του θεού ισχύει για  αυτούς που πιστεύουν
4. Η υπόσχεση ότι θα μπούμε στον τόπο, που ετοίμασε ο θεός για ανάπαυση, ισχύει ακόμη. Ας προσέξουμε, λοιπόν, μήπως κανείς από σας βρεθεί απ' έξω.2 Γιατί κι εμείς ακούσαμε τη χαρμόσυνη είδηση, όπως κι εκείνοι στην έρημο. Εκείνους όμως δεν τους ωφέλησε το ότι άκουσαν αυτή την είδηση, γιατί δεν αποδέχτηκαν με πίστη αυτά που άκουσαν. 3Ενώ εμείς που πιστέψαμε, θα μπούμε στον τόπο της ανάπαυσης, αντίθετα μ' εκείνους για τους οποίους λέει η Γραφή:
Μες στην οργή μου ορκίστηκα'· «ποτέ δε θα μπουν στη γη της ανάπαυσης που τους ετοίμασα».
 Κι αυτό το είπε, παρ' όλο που το έργο του θεού είχε ολοκληρωθεί από τότε που δημιούργησε τον κόσμο.4Γιατί κάπου στη Γραφή λέει για την έβδομη μέρα τα εξής: Και την έβδομη μέρα σταμάτησε ο Θεός κάθε έργο του κι αναπαύθηκε. 5 Και στο σημείο που αναφέραμε: Ποτέ δε Θα μπουν στη χώρα της ανάπαυσης που τους ετοίμασα. 6 Απομένει, λοιπόν, ακόμη να μπουν μερικοί στη χώρα της ανάπαυσης· κι επίσης εκείνοι που άκουσαν τότε τη χαρμόσυνη είδηση δεν μπήκαν σ' αυτήν, εξαιτίας της απιστίας τους. 7 Γι' αυτό και ο θεός ορίζει πάλι κάποια μέρα που την ονομάζει «σήμερα», για την οποία ο Δαβίδ πολλά χρόνια αργότερα είπε, όπως αναφέρει η Γραφή:
Σήμερα, αν ακούσετε τη φωνή του Θεού, μην γίνετε σκληρόκαρδοι.
8Αν, λοιπόν, ο Ιησούς του Ναυή, είχε οδηγήσει εκείνους στον τόπο της ανάπαυσης, δε θα έκανε λόγο ο θεός για άλλη μεταγενέστερη μέρα. 9 Επομένως, υπολείπεται κάποια μέρα που θα αναπαυθεί ο λαός του θεού, όπως ο θεός το 'Σάββατο.10Γιατί αυτός που θα μπει στη γη της επαγγελίας θα αναπαυθεί κι ο ίδιος από τα έργα του, όπως ακριβώς κι ο θεός αναπαύθηκε από τα δικά του.11 Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να μπούμε στον τόπο της ανάπαυσης, για να μην πέσει κανείς στο ίδιο παράπτωμα της απιστίας.
12 Ο λόγος του θεού είναι ζωντανός και δραστικός, πιο κοφτερός κι από κάθε δίκοπο σπαθί' εισχωρεί βαθιά, ως εκεί που χωρίζει την ψυχή απ' το πνεύμα, το κόκκαλο απ' το μεδούλι, και κρίνει τους διαλογισμούς και τις προθέσεις της καρδιάς. 13Δεν υπάρχει δημιούργημα στον κόσμο που να μπορεί να κρυφτεί απ' το θεό' όλα είναι γυμνά και φανερά μπροστά στα μάτια του· σ' αυτόν θα δώσουμε λόγο.
Ο Ιησούς είναι ο μέγας αρχιερέας
14 Ας κρατήσουμε, λοιπόν, σταθερά την πίστη που ομολογούμε. Γιατί έχουμε μέγαν 'αρχιερέα -τον Ιησού, τον Ύιό του Θεού  που έφτασε ως το θρόνο του θεού. 15Δεν έχουμε αρχιερέα που να μην μπορεί να συμμεριστεί τις αδυναμίες μας. Αντίθετα, έχει δοκιμαστεί σε όλα, επειδή έγινε άνθρωπος σαν κι εμάς, χωρίς όμως να αμαρτήσει. 16Ας πλησιάσουμε, λοιπόν, με θάρρος το θρόνο της χάριτος του θεού, για να μας σπλαχνι-στεί και να μας δωρίσει τη χάρη του, την ώρα που τη χρειαζόμαστε.
5. Κάθε 'αρχιερέας που προέρχεται από ανθρώπους εγκαθίσταται για να υπηρετεί το θεό για χάρη τους και για να προσφέρει δώρα και 'θυσίες για τις αμαρτίες τους. 2 Είναι σε θέση να δείχνει ανοχή σ' όσους ζουν στην άγνοια και στην πλάνη, αφού κι ο ίδιος έχει ανθρώπινες αδυναμίες.3 Εξαιτίας τους είναι υποχρεωμένος να προσφέρει, όπως για το λαό, έτσι και για τον εαυτό του, θυσίες για τη συγχώρηση των αμαρτιών. 4 Επίσης, κανένας δεν παίρνει μόνος του αυτή την τιμή, αλλά όταν τον καλέσει ο θεός, όπως ακριβώς κάλεσε τον 'Ααρών.
5Έτσι κι ο Χριστός, δεν τίμησε ο ίδιος τον εαυτό του με το αξίωμα του αρχιερέα, αλλά του το έδωσε εκείνος που του είπε:
Εσύ είσαι ο Υιός μου, εγώ σήμερα σε γέννησα.
6Σ' ένα άλλο σημείο η 'Γραφή λέει: Εσύ είσαι Ιερέας για πάντα όπως ο Μελχισεδέκ. 7 Ο Χριστός, κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής του, με δυνατές κραυγές και δάκρυα απηύθηνε προσευχές και ικεσίες στο θεό, που μπορούσε να τον σώσει από το θάνατο. Και εισακούστηκε από το θεό για την ευλάβεια του. 8 Αν και ήταν Υιός, έμαθε μέσα από τα παθήματά του την υπακοή, a-10Έτσι ολοκλήρωσε το έργο κι ανακηρύχθηκε από το θεό αρχιερέας, όπως ο Μελχισεδέκ, κι έγινε η αιτία να σωθούν για πάντα όλοι όσοι υπακούνε σ' αυτόν.
Συμβουλές για εμμονή στην πίστη
11 Γι' αυτό το θέμα, πολλά μπορούμε να σας πούμε. Είναι όμως δύσκολο να εξηγηθούν, γιατί δε δείχνετε προθυμία να τα καταλάβετε. 12 Εσείς έπρεπε να ήσασταν δάσκαλοι έπειτα από τόσον καιρό. Παρ' όλα αυτά έχετε πάλι ανάγκη να διδαχτείτε και τα βασικά ακόμα στοιχεία του λόγου του θεού. Καταντήσατε να έχετε ανάγκη από γάλα κι όχι από στέρεη τροφή. 13 Γιατί όποιος τρέφεται με γάλα δεν έχει την πείρα να διακρίνει το καλό από το κακό, αφού είναι ακόμα νήπιος.14 Η στέρεη τροφή είναι για τους ωρίμους, οι οποίοι με τη συνεχή χρήση έχουν εξασκήσει τα αισθητήρια όργανά τους, για να μπορούν να διακρίνουν το καλό απ' το κακό.
6. Ας αφήσουμε λοιπόν τις στοιχειώδεις χριστιανικές διδασκαλίες κι ας προχωρήσουμε προς την τελειότητα. Ας μην κάνουμε πάλι λόγο για μετάνοια από νεκρά έργα, για πίστη στο θεό,2για διδασκαλία σχετικά με το βάπτισμα, για τη χειροθεσία, για την ανάσταση των νεκρών και για την αιώνια κρίση.3Οα το κάνουμε βέβαια κι αυτό, αν το επιτρέπει ο θεός.4 Είναι αδύνατο αυτούς που μια φορά φωτίστηκαν, γεύτηκαν τη δωρεά του θεού, δέχτηκαν τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, 5 γεύτηκαν την ομορφιά του λόγου του θεού και τις θαυματουργικές ενέργειες που προμηνάνε πως έρχεται η 'βασιλεία του θεού, 6 και παρ' όλα αυτά πρόδωσαν την πίστη τους, είναι αδύνατο να τους κάνουμε να ξαναεπιστρέψουν στο θεό με τη μετάνοια, τη στιγμή που με τη συμπεριφορά τους ξανασταυρώνουν και διαπομ-πεύουν τον Ύιό του θεού.7 Η γη, η οποία ρουφάει τη βροχή που συχνά πέφτει πάνω της και γεννάει για τους καλλιεργητές της χρήσιμα χορταρικά, δέχεται την ευλογία του θεού. 8 Όταν όμως βλασταίνει αγκάθια και τριβόλια είναι άχρηστη, και η κατάρα πλησιάζει πάνω της· το τέλος της θα 'ναι να παραδοθεί στη φωτιά.
9Για σας όμως, αγαπητοί μου, αν και μιλάμε μ' αυτόν τον τρόπο, έχουμε πειστεί ότι αξίζετε ανώτερα πράγματα, που οδηγούν στη σωτηρία.10 Γιατί ο θεός δεν είναι άδικος για να ξεχάσει τα έργα σας και την έμπρακτη αγάπη που δείξατε για χάρη του, με τις υπηρεσίες που προσφέρατε και που προσφέρετε στους αδερφούς χριστιανούς. 11 Επιθυμούμε ο καθένας από σας να δείχνει ως το τέλος τον ίδιο ζήλο για να εκπληρωθεί η ελπίδα μας.12 Και να μη γίνεστε οκνηροί, αλλά ν' ακολουθείτε το παράδειγμα εκείνων που με την πίστη και την υπομονή κληρονομούν αυτά που υποσχέθηκε ο θεός.
Η αμετάκλητη υπόσχεση του θεού
13 Όταν ο θεός έδωσε την υπόσχεσή του στον 'Αβραάμ, επειδή δεν υπήρχε ανώτερος για να ορκιστεί, ορκίστηκε στον εαυτό του, 14 λέγοντας: Σου υπόσχομαι ότι θα ο' ευλογήσω και θα σου δώσω πολλούς απογόνους. 15Έτσι πήρε ο Αβραάμ την υπόσχεση, και με την υπομονή του πέτυχε την εκπλήρωσή της. 16 Οι άνθρωποι ορκίζονται σε κάποιον ανώτερο τους, κι ο 'όρκος δίνει γι' αυτούς τέλος σε κάθε αμφισβήτηση και υποδηλώνει επιβεβαίωση. 17 Ο θεός, λοιπόν, επειδή ήθελε να δείξει πιο καθαρά σ' αυτούς που θα κληρονομούσαν τα όσα υποσχέθηκε, ότι η απόφασή του ήταν αμετάκλητη, την εγγυήθηκε με όρκο. 18 Για δύο λοιπόν αμετακίνητα πράγματα, για τα οποία είναι αδύνατο να διαψευστεί ο θεός, εμείς που καταφύγαμε σ' αυτόν οφείλουμε να μείνουμε σταθεροί σ' αυτά που ελπίζουμε. 19Αυτή μας η ελπίδα μάς ασφαλίζει και μας βεβαιώνει σαν άγκυρα, και μας οδηγεί στα ενδότερα του 'καταπετάσματος, 20 όπου μπήκε πριν από μας και για χάρη μας ο Ιησούς, 'αρχιερέας για πάντα όπως ο 'Μελχισεδέκ.
Η ιεροσύνη του Μελχισεδέκ
7. Αυτός ο 'Μελχισεδέκ ήταν βασιλιάς της Σαλήμ και Ιερέας του ύψιστου Θεού. Όταν ο Αβραάμ επέστρεφε από τη νικηφόρα μάχη του κατά των βασιλέων, τον συνάντησε ο Μελχισεδέκ και τον ευλόγησε.2 0 Αβραάμ του έδωσε το ένα δέκατο από τα λάφυρα. Το όνομα Μελχισεδέκ σημαίνει πρώτον «βασιλιάς δικαιοσύνης»· έπειτα είναι και βασιλιάς της Σαλήμ, που σημαίνει «βασιλιάς ειρήνης».3 Κανείς δεν ξέρει τον πατέρα ή τη μητέρα του ή το γενεαλογικό του δένδρο ούτε πότε γεννήθηκε ή πότε πέθανε. Παραμένει, λοιπόν, ο Μελχισεδέκ παντοτινά ιερέας, και μοιάζει έτσι με τον Ύιό του θεού.
4 Σκεφτείτε πόσο μεγάλος ήταν ο Μελχισεδέκ, ώστε ο προπάτοράς μας ο Αβραάμ του έδωσε το ένα δέκατο απ' όλα του τα λάφυρα. 5Και όσοι από τους απογόνους του 'Λευί γίνονται ιερείς, έχουν εντολή σύμφωνα με το 'νόμο να παίρνουν το ένα 'δέκατο από τη σοδειά του λαού, δηλαδή από τους ομοεθνείς τους, μολονότι κι αυτοί κατάγονται απ' τον Αβραάμ. 60 Μελχισεδέκ όμως, χωρίς να είναι απόγονος του Λευί, πήρε το ένα δέκατο από τον Αβραάμ και ευλόγησε αυτόν στον οποίο ο θεός είχε δώσει τις 'επαγγελίες. 7 Αναντίρρητα, αυτός που ευλογεί είναι ανώτερος απ' αυτόν που ευλογείται. 8 Κι ενώ οι λευίτες που συγκεντρώνουν τη 'δεκάτη είναι κοινοί θνητοί, ο Μελχισεδέκ, όπως μαρτυρούν οι 'Γραφές, ζει. 9 θα μπορούσε μάλιστα να πει κανείς πως δίνοντας ο Αβραάμ το ένα δέκατο, έδωσε τη δεκάτη και ο Λευί, αυτός δηλαδή που είχε πάρει την εντολή να την εισπράττει. 10 Δεν ήταν βέβαια γεννημένος ακόμα, ήταν όμως στο σώμα του προπάτορά του Αβραάμ, όταν τον τελευταίο τον συνάντησε ο Μελχισεδέκ.
11 Αν η λευιτική ιεροσύνη οδηγούσε στην τελειότητα - γιατί από το νόμο αυτή η ιεροσύνη δόθηκε στο λαό- ποια ανάγκη υπήρχε να εμφανιστεί νέο είδος ιεροσύνης όπως εκείνη του Μελχισεδέκ; Δεν αρκούσε η ιεροσύνη από τη γενιά του 'Ααρών;12Όταν όμως αλλάζει ο φορέας της ιεροσύνης, τότε αναγκαστικά αλλάζει και ο νόμος. 13-14Και ο Κύριος μας, για τον οποίο λέγονται τα παραπάνω, ανήκε σε άλλη φυλή, απ' την οποία κανείς δεν υπηρέτησε ως ιερέας το 'θυσιαστήριο. Όλοι ξέρουμε πως γεννήθηκε απ' τη φυλή Ιούδα, για την οποία ο Μωυσής δεν έκανε καθόλου λόγο για ιεροσύνη.
Ο Ιησούς είναι ο δεύτερος Μελχισεδέκ
15Αυτό γίνεται ακόμη σαφέστερο- εμφανίζεται ένας άλλος ιερέας, όμοιος με το Μελχισεδέκ, 16όχι σύμφωνα με τις επιταγές του ανθρώπινου νόμου, αλλά με τη δύναμη που δίνει μια δίχως τελειωμό ζωή. 17Όπως μαρτυρεί η'Γραφή,
Εσύ είσαι ιερέας για πάντα όπως ο Μελχισεδέκ. 18 Οι παλιές διατάξεις λοιπόν καταργούνται, γιατί ήταν ανίσχυρες και άχρηστες, 19αφού ο νόμος δεν οδήγησε τίποτα στην τελειότητα. Προσφέρεται όμως μια καλύτερη ελπίδα, με την οποία εμείς μπορούμε να πλησιάσουμε το θεό.
20-22 Επιπλέον, ο Ιησούς έγινε και εγγυητής ανώτερης 'διαθήκης, αφού στην πε-ρίπτωσή του έχουμε 'όρκο του θεού. Γιατί, ενώ οι ιερείς γίνονται χωρίς τέτοιον όρκο εκ μέρους του θεού, στη δική του περίπτωση έχουμε όρκο, με τα λόγια που απευθύνονται σ' αυτόν: Ορκίστηκε ο Κύριος και δε θα αθετήσει τον όρκο του: «εσύ είσαι ιερέας για πάντα όπως ο Μελχισεδέκ». 23 Κι ενώ οι άλλοι ιερείς ήταν πολλοί, γιατί ο θάνατος τους εμπόδιζε να παραμένουν αιώνια, 24 ο Ιησούς, επειδή παραμένει αιώνιος, έχει ιεροσύνη που δε μεταβιβάζεται.25 Γι' αυτό μπορεί να σώζει για πάντα όσους μέσω αυτού πλησιάζουν το θεό. Ζει αιώνια, για να μεσιτεύει γι' αυτούς.
26Τέτοιος, λοιπόν, 'αρχιερέας μάς χρειαζόταν 'άγιος, άκακος, αψεγάδιαστος, χωρίς καμιά σχέση με την ανθρώπινη αμαρτία, ο οποίος ανέβηκε πάνω από τα ουράνια. ^Αυτός δεν έχει ανάγκη, όπως οι άλλοι αρχιερείς, να προσφέρει καθημερινά 'θυσίες, πρώτα για τις δικές του αμαρτίες, κι ύστερα για τις αμαρτίες του λαού. Αυτό το έκανε μια για πάντα, προσφέροντας τον ίδιο τον εαυτό του. 28 Ο νόμος εγκαθιστά αρχιερείς ανθρώπους με ατέλειες. Τα λόγια όμως του όρκου, ο οποίος δόθηκε μετά το νόμο, εγκαθιστούν αρχιερέα τον Υιό, που είναι και παραμένει αιώνια τέλειος.
Ο Ιησούς είναι ανώτερος αρχιερέας
8. Το βασικό στοιχείο των όσων είπαμε είναι πως εμείς έχουμε 'αρχιερέα τέτοι-ον, που ανέβηκε στα ουράνια και κάθεται στα 'δεξιά της μεγαλοσύνης του θεού.2Ως αρχιερέας υπηρετεί στα 'άγια των αγίων και στην αληθινή 'σκηνή του Μαρτυρίου, την οποία δεν την έστησε άνθρωπος, αλλά ο θεός. 3 Κάθε αρχιερέας εγκαθίσταται για να προσφέρει στο θεό δώρα και 'θυσίες· γι' αυτό είναι απαραίτητο να έχει κι αυτός κάτι να προσφέρει.4 Αν βέβαια ο Χριστός ήταν κάτω στη γη, δε θα ήταν καν ιερέας, αφού υπάρχουν 'ιερείς που προσφέρουν σύμφωνα με το 'νόμο τα δώρα. 5 Η. λατρεία που προσφέρουν οι ιερείς είναι απεικόνιση και σκιά της επουράνιας λατρείας, σύμφωνα με την εντολή που ο θεός έδωσε στο Μωυσή, όταν θα έστηνε τη σκηνή. Πρόσεξε, του είπε ο θεός, να τα κάνεις όλα σύμφωνα με τον τύπο που σου υποδείχτηκε πάνω στο βουνό. 6Τώρα όμως η υπηρεσία που ανέλαβε ο Ιησούς είναι τόσο ανώτερη από εκείνη των ιερέων, όσο ανώτερη είναι και η 'διαθήκη για την οποία αυτός μεσιτεύει και η οποία βασίζεται σε ανώτερες υποσχέσεις.
7 Αν η πρώτη εκείνη διαθήκη ήταν τέλεια, δε θα υπήρχε ανάγκη για δεύτερη.8 Γιατί ο θεός στη 'Γραφή κατηγορεί τους Ισραηλίτες, λέγοντας:
Έρχονται μέρες, λέει ο Κύριος, που θα συνάψω καινούρια διαθήκη με το λαό του Ισραήλ και το λαό του Ιούδα 9αυτή δεν θα είναι όμοια με τη διαθήκη που έκανα με τους προπάτορές τους, τότε που τους πήρα από το χέρι και τους έβγαλα από την Αίγυπτο.
Εκείνοι όμως δεν έμειναν πιστοί στη διαθήκη μου, κι εγώ τους εγκατέλειψα, λέει ο Κύριος, διαθήκη που θα συνάψω με το λαό του Ισραήλ μετά τις μέρες εκείνες, λέει ο Κύριος, είναι η εξής:
Θα τοποθετήσω το νόμο μου μέσα στο νου τους και θα χαράξω τις επολές του μέσα στις καρδιές τους.
Εγώ θα είμαι γι'αυτούς Θεός, κι αυτοί θα είναι ο λαός μου.
11.Τότε δεν θα διδάσκει ο καθένας το συμπατριώτη του, ούτε θα λέει ο καθέναςστον αδερφό του «έλα να γνωρίσεις τον Κύριο», γιατί όλοι θα με γνωρίζουν, από τον μικρότερο ως τον μεγαλύτερο.
12.Θα συγχωρήσω την ανυπακοή τους και θα ξεχάσω πια τις αμαρτίες τους και τις ανομίες τους.
13Το να μιλάει για «καινούρια διαθήκη», σημαίνει πως έχει κάνει παλιά την πρώτη. Ό,τι παλιώνει και γερνάει κοντεύει να εξαφανιστεί.
Η θυσία του Χριστού αποτελεί τη νέα διαθήκη του θεού
9. Φυσικά, η πρώτη 'διαθήκη είχε λατρευτικές διατάξεις κι ένα γήινο 'θυσιαστήριο. Κατασκευάστηκε δηλαδή το πρώτο μέρος της 'σκηνής, που λεγόταν «'άγια», στο οποίο υπήρχε η 'λυχνία, η τράπεζα και οι άρτοι της 'προθέσεως.3 Πίσω από το δεύτερο 'καταπέτασμα ήταν το δεύτερο μέρος της σκηνής, που λεγόταν «'άγια των αγίων». 4 Εκεί υπήρχε το χρυσό θυσιαστήριο του 'θυμιάματος και η 'κιβωτός της διαθήκης, σκεπασμένη γύρω γύρω με χρυσάφι, μέσα στην οποία υπήρχε η χρυσή στάμνα με το 'μάννα, το ραβδί του 'Ααρών, που είχε βλαστήσει θαυματουργικά, και οι δύο πλάκες για τις διατάξεις της διαθήκης. 5 Πάνω από την κιβωτό υπήρχαν αστραφτερά  χερουβίμ, που σκέπαζαν με τα φτερά τους το 'ιλαστήριο. Για όλα αυτά δεν είναι ανάγκη τώρα να μιλήσουμε λεπτομερειακά.
6Το θυσιαστήριο είχε τέτοια διάταξη, ώστε στο πρώτο μέρος της σκηνής να μπαίνουν πάντοτε οι 'ιερείς και να επιτελούν τις ιεροτελεστίες.7 Στο δεύτερο όμως μέρος μπαίνει μόνον ο 'αρχιερέας μία φορά το χρόνο, φέρνοντας μαζί του 'αίμα, που το προσφέρει για τον εαυτό του και για τις αμαρτίες που από άγνοια έχει διαπράξει ο λαός.8 Με τη διάταξη αυτή, το Αγιο Πνεύμα ήθελε να υποδηλώσει ότι, όσο υπήρχε η πρώτη σκηνή, δεν είχε ακόμη φανερωθεί ο δρόμος που οδηγούσε στα άγια των αγίων. 9 Η πρώτη σκηνή συμβολίζει τη σημερινή εποχή κατά την οποία εξακολουθούν να προσφέρονται 'θυσίες και δώρα, που όμως δεν είναι σε θέση να οδηγήσουν στην εσωτερική τελειότητα αυτούς που τα προσφέρουν.10 Κι αυτό, γιατί αναφέρονται μόνο σε φαγητά και ποτά και σε διάφορες 'καθάρσεις, διατάξεις δηλαδή για το σώμα, που ισχύουν ωσότου έρθει η ώρα της ανακαινίσεως.
11 Αντίθετα, ο Χριστός ήρθε ως αρχιερέας των αγαθών πραγμάτων που προσμένουμε. Η σκηνή στην οποία μπήκε είναι ανώτερη και τελειότερη. Δεν είναι ανθρώπινο κατασκεύασμα, μέρος δηλαδή αυτής της δημιουργίας. 12 Ο Χριστός μπήκε μια για πάντα στα άγια των αγίων, για να προσφέρει αίμα όχι ταύρων και μοσχαριών, αλλά το δικό του αίμα κι έτσι μας εξασφάλισε την αιώνια σωτηρία. 13 Το αίμα των ταύρων και των τράγων, και το ράντισμα με τη στάχτη του δαμαλιού εξαγνίζουν τους θρησκευτικά 'ακάθαρτους καθαρίζοντας τους εξωτερικά.14 Πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού! Αυτός, έχοντας το 'Πνεύμα του θεού, πρόσφερε τον εαυτό του άψογη θυσία στο θεό, κι έτσι θα καθαρίσει τη συνείδησή μας από τα έργα που οδηγούν στο θάνατο, για να μπορούμε να λατρεύουμε τον αληθινό θεό.
15 Γι' αυτόν το λόγο ο Χριστός είναι μεσίτης μιας νέας διαθήκης, σύμφωνα με την οποία όσοι έχουν κληθεί να μετάσχουν στην αιώνια 'κληρονομιά θα πάρουν το μερίδιο που τους υποσχέθηκε. Αυτό μπορεί να γίνει, επειδή ο Χριστός πέθανε για μας, κι ο θάνατος του μας απάλλαξε από τις παραβάσεις, που είχαν τελεσθεί την εποχή της πρώτης διαθήκης. 16Διαθήκη υπάρχει όταν έχει πιστοποιηθεί ο θάνατος του διαθέτη. 17Μια διαθήκη ισχύει μόνο μετά το θάνατο· δεν έχει ποτέ ισχύ όσο ζει ο διαθέτης.18 Γι' αυτό, ούτε και η πρώτη διαθήκη εγκαινιάστηκε δίχως αίμα.19Όταν ο Μωυσής απήγγειλε όλες τις εντολές του νόμου μπροστά σ' ολόκληρο το λαό, πήρε αίμα μοσχαριών και τράγων, μαζί με νερό, και ράντισε με κόκκινο μαλλί και 'ύσσωπο το ίδιο το βιβλίο και ολόκληρο το λαό λέγοντας:20 «Αυτό είναι το αίμα της διαθήκης την οποία σας όρισε ο Θεός».21 Με τον ίδιο τρόπο ράντισε με το αίμα τη σκηνή και όλα τα λατρευτικά σκεύη. Όλα σχεδόν, σύμφωνα με το νόμο, καθαρίζονται με αίμα· και δεν υπάρχει συγχώρηση αμαρτιών χωρίς να χυθεί αίμα.
Η θυσία του Χριστού είναι ανώτερη και μοναδική
23 Όλα όσα συμβολίζουν την ουράνια πραγματικότητα ήταν ανάγκη να καθαρίζονται με τον παραπάνω τρόπο. Τα ίδια όμως τα επουράνια απαιτούν θυσίες ανώτερες απ' αυτές.24Γιατί ο Χριστός δεν μπήκε στα άγια των αγίων που έχτισαν άνθρωποι και που είναι απεικόνιση του ουράνιου θυσιαστηρίου, αλλά στον ίδιο τον ουρανό, για να παρουσιαστεί τώρα μπροστά στο θεό, μεσιτεύοντας για μας.25 Ούτε προσφέρει πολλές φορές θυσία τον εαυτό του, όπως συμβαίνει με τον 'αρχιερέα που εισέρχεται κάθε χρόνο στα άγια των αγίων και προσφέρει ξένο αίμα. 26Διαφορετικά ο Χριστός θα έπρεπε να είχε πεθάνει πολλές φορές από καταβολής κόσμου. Ενώ τώρα φανερώθηκε μια για πάντα στο τέλος των αιώνων και κατήργησε με τη θυσία του την αμαρτία.27 Οι άνθρωποι μία φορά πεθαίνουν κι ύστερα κρίνονται από το θεό.28 Έτσι κι ο Χριστός, αφού θυσιάστηκε μία φορά για να σηκώσει πάνω του τις αμαρτίες όλων μας, θα εμφανιστεί για δεύτερη φορά, όχι για ν' αντιμετωπίσει την αμαρτία, αλλά για να σώσει αυτούς που τον προσμένουν.
Η θυσία του Χριστού κατάργησε τις ιουδαϊκές θυσίες
10.Αφού ο 'νόμος αποτελεί σκιά των μελλοντικών αγαθών κι όχι την ίδια την εικόνα της πραγματικότητας, δεν μπορεί ποτέ να οδηγήσει στην τελειότητα αυτούς που διαρκώς κάθε χρόνο προσέρχονται για να προσφέρουν τις ίδιες 'θυσίες.2 Αλλιώς, αυτές θα είχαν πάψει να προσφέρονται. Γιατί, αν είχαν μία φορά καθαριστεί όσοι λάτρευαν μ' αυτόν τον τρόπο το θεό, δε θα είχαν πια καμιά συναίσθηση ενοχής για τις αμαρτίες τους.3 Με τις θυσίες όμως αυτές γίνεται κάθε χρόνο υπόμνηση των αμαρτιών, 4 γιατί το αίμα των ταύρων και των τράγων δεν έχει τη δύναμη να αφαιρεί αμαρτίες5 Γι' αυτό, κατά τον ερχομό του στον κόσμο ο Χριστός είπε στο Θεό:
Δε θέλεις θυσίες και'προσφορές, αλλά μου ετοίμασες ανθρώπινο σώμα.
Δεν σου αρέσουν ολοκαυτώματα και θυσίες για συγχώρηση αμαρτιών
Τότε είπα: «να με, θεέ, έρχομαι να κάνω το θέλημα σου, όπως είναι γραμμένο για μένα στο νόμο»
. 8 Αφού είπε πρώτα «δε θέλεις θυσίες και προσφορές» και «δε σου αρέσουν ολοκαυτώματα και θυσίες για συγχώρηση αμαρτιών», που προσφέρονται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου,9 ύστερα είπε: «Να με, έρχομαι να κάνω το θέλημά σου». Αναιρεί δηλαδή τις παλαιές θυσίες και τις αντικαθιστά με τη δική του. 10 Εξαιτίας αυτού του «θελήματος» έχουμε εξαγνιστεί μια για πάντα με την προσφορά του σώματος του Ιησού Χριστού.
11 Όλοι οι 'ιερείς λειτουργούν καθημερινά και προσφέρουν πολλές φορές τις ίδιες θυσίες, που όμως ποτέ δεν μπορούν να εξαλείψουν αμαρτίες. 12Αντίθετα, ο Ιησούς πρόσφερε για τις αμαρτίες μία θυσία για πάντα, κι έπειτα κάθισε στα 'δεξιά του θεού 13 από τότε περιμένει, ωσότου υποταχθούν κάτω από τα πόδια του οι εχθροί του. 14 Γιατί με μία μόνο προσφορά οδήγησε στην τελειότητα για πάντα αυτούς που εξαγνίστηκαν με το αίμα του.
15 Αυτό μας το επιβεβαιώνει και το Άγιο Πνεύμα. Στην αρχή λέει: 16Α/'διαθήκη που θα συνάψω μαζί τους, μετά τις ημέρες εκείνες,λέει ο Κύριος, είναι η εξής: Θα τοποθετήσω το νόμο μου μέσα στις καρδιές τους και θα χαράξω τις επολές του μέσα στο νου τους. 17Στη συνέχεια όμως προσθέτει: Και θα ξεχάσω πια τις αμαρτίες τους και τις παρανομίες τους.
18 Είναι φανερό πως όπου υπάρχει συγχώρηση αμαρτιών δε χρειάζεται θυσία γι' αυτές.
Προτροπές και προειδοποιήσεις
19Το αίμα του Ιησού, λοιπόν αδερφοί μου, μας δίνει θάρρος να μπαίνουμε στα άγια των αγίων 20 από το νέο δρόμο που οδηγεί στη ζωή. Αυτόν μας τον εγκαινίασε πρόσφατα ο Ιησούς με το 'καταπέτασμα, δηλαδή με το σώμα του.21 Έτσι έχουμε ένα μεγάλο ιερέα επικεφαλής του οίκου του θεού. 22 Γι' αυτό, ας προχωρήσουμε με ειλικρινή διάθεση και με βεβαιότητα στην πίστη μας, με την καρδιά καθαρή από τις κακές διαθέσεις και με το σώμα πλυμένο με καθαρό νερό.23 Ας μένουμε σταθεροί στην ελπίδα που ομολογούμε, γιατί εκείνος που έδωσε τις υποσχέσεις κρατάει το λόγο του.24 Ας φροντίζουμε ο ένας τον άλλο παροτρύνοντάς τον στην αγάπη και στα καλά έργα.25 Ας μην εγκαταλείπουμε τις θρησκευτικές μας συνάξεις, όπως συνηθίζουν μερικοί, αλλά ας ενισχύει ο ένας τον άλλο, τώρα μάλιστα που βλέπετε να πλησιάζει η ημέρα του Κυρίου.
26 Γιατί, αν ζούμε στην αμαρτία με τη θέ-λησή μας παρ' όλο που γνωρίσαμε καλά την αλήθεια, δεν απομένει πια καμιά θυσία για τη συγχώρηση των αμαρτιών μας.27 Αντίθετα, μας περιμένει φοβερή κρίση και τρομερή φωτιά, που θα καταφάει αυτούς που είναι αντίθετοι στο θεό. 28 Αν κανείς παραβεί το Μωσαϊκό νόμο θανατώνεται χωρίς έλεος, άμα καταθέσουν δυο ή τρεις μάρτυρες. 29.Σκεφτείτε πόσο αυστηρότερη τιμωρία αξίζει εκείνος που εξευτέλισε τον Ύιό του θεού, που θεώρησε χωρίς αξία το αίμα της νέας διαθήκης με το οποίο εξαγνίστηκε, και που εξύβρισε το Αγιο Πνεύμα το οποίο του δώρισε τη χάρη.30 Ξέρουμε ποιος είναι αυτός που είπε: Σ' εμένα ανήκει η εκδίκηση,εγώ θα απαποδώσω, λέει ο Κύριος, και το άλλο: Ο Κύριος θα κρίνει το λαό του.31 Είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του αληθινού θεού.
32Να θυμάστε τις μέρες που πέρασαν, τότε που γνωρίσατε την αλήθεια κι αγωνιστήκατε και υπομείνατε πολλά παθήματα. ^Αλλους από σας τους διαπόμπευαν με βρισιές και διωγμούς κι άλλοι συμπαραστεκόσασταν σ' εκείνους που περνούσαν τέτοιες στιγμές. Συμπάσχατε μ' εμένα το φυλακισμένο^ κι αντιδρούσατε με χαρά όταν άρπαζαν τα υπάρχοντά σας, γιατί ξέρατε πως είχατε καλύτερη και μόνιμη περιουσία.35 Μη χάσετε, λοιπόν, το θάρρος σας, που θα ανταμειφθεί πλουσιοπάροχα. Χρειάζεστε υπομονή για να κάνετε το θέλημα του θεού και να καρπωθείτε αυτό που υποσχέθηκε. 37Όπως λέει η Τραφή:Λίγο ακόμη, και φτάνει ο ερχόμενος-δε θ' αργήσει.
38 Ο δίκαιος εξαιτίας της πίστεως του θα ζήσει-αν όμως δειλιάσει, θα δυσαρεστηθώ μ' αυτόν. 39 Εμείς όμως δεν είμαστε από κείνους που υποχωρούν και χάνονται, αλλά απ' αυτούς που πιστεύουν και σώζονται.
Οι ήρωες της πίστεως
11,Πίστη σημαίνει σιγουριά γι' αυτά που ελπίζουμε και βεβαιότητα γι' αυτά που δε βλέπουμε.2 Μ' αυτήν απέκτησαν και οι προπάτορές μας την καλή μαρτυρία.
3.Με την πίστη καταλαβαίνουμε ότι ο θεός με το λόγο του δημιούργησε το σύμπαν κι ότι, συνεπώς, καθετί που βλέπουμε δημιουργήθηκε από κάτι που δε φαίνεται.
4.Επειδή ο Αβελ πίστευε στο θεό, πρόσφερε καλύτερη θυσία απ' τον Κάιν  μ' αυτήτην πίστη θεωρήθηκε δίκαιος από το θεό, που έδωσε τη μαρτυρία του πάνω στα δώρα του, και μ' αυτήν, αν και πεθαμένος, μάς μιλάει ακόμη. 5Επειδή πίστευε ο Ενώχ στο θεό, μεταφέρθηκε στον ουρανό και δε γνώρισε θάνατο1 δεν τον έβρισκε κανείς στον κόσμο, γιατί τον είχε μεταθέσει ο Θεός. Η Τραφή μαρτυρεί ότι πριν από τη μετάστασή του ο Ενώχ είχε ευαρεστήσει το Θεό. 6Χω-ρίς όμως πίστη είναι αδύνατο να ευαρεστήσει κανείς το θεό, γιατί αυτός που τον πλησιάζει πρέπει να πιστεύει ότι υπάρχει θεός και ότι ανταμείβει όσους τον αποζητούν. 7Χάρη στην πίστη του ο Νώε, μολονότι δεν έβλεπε ακόμη τα πράγματα για τα οποία τον είχε προειδοποιήσει ο θεός, υπάκουσε σ' αυτόν και κατασκεύασε την κιβωτό, για να σώσει την οικογένεια του. Έτσι κληρονόμησε από το θεό τη δικαιοσύνη που προέρχεται από την πίστη, και με την πίστη απέδειξε πόσο άξιος καταδίκης ήταν ο κόσμος.
8 Με την πίστη ο 'Αβραάμ υπάκουσε στο θεό, που τον καλούσε να φύγει για τη χώρα που θα κληρονομούσε, κι έφυγε χωρίς να ξέρει πού πηγαίνει. 9 Με πίστη εγκαταστάθηκε στη γη που του είχε υποσχεθεί ο θεός, ξένος σε άγνωστη χώρα, ζώντας σε σκηνές με τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, που κι αυτοί ήταν 'κληρονόμοι της ίδιας υποσχέσεως. 10 Κι αυτό, γιατί περίμενε την πόλη που θα είχε στέρεα θεμέλια και που αρχιτέκτονας και δημιουργός της θα ήταν ο θεός. 11 Με την πίστη του Αβραάμ απέκτησε ακόμα και η Σάρρα την ικανότητα να δεχτεί το σπέρμα και να γεννήσει παρά τη μεγάλη ηλικία της, επειδή ο Αβραάμ θεώρησε αξιόπιστο το θεό, που του το υποσχέθηκε. 12Έτσι, από έναν άνθρωπο που μάλιστα δεν μπορούσε πια να τεκνοποιήσει, ήρθαν στη ζωή απόγονοι αμέτρητοι όπως τα άστρα του ουρανού, αναρίθμητοι όπως η άμμος στην ακροθαλασσιά.
13Όλοι αυτοί πέθαναν μ' εμπιστοσύνη στο θεό, χωρίς να έχουν μπει στη γη της επαγγελίας· απλώς την είδαν από μακριά, τη χαιρέτησαν και διακήρυξαν ότι είναι ξένοι και περαστικοί πάνω στη γη. 14 Ασφαλώς, όσοι εκφράζονται έτσι δείχνουν πως επιζητούν μια μόνιμη πατρίδα.15 Γιατί, αν είχαν το νου τους πίσω, στη χώρα απ' όπου είχαν φύγει, θα είχαν βρει μια ευκαιρία να ξαναγυρίσουν. 16 Τώρα όμως λαχταρούν μια καλύτερη πατρίδα, δηλαδή την επουράνια. Γι' αυτό και δεν ντρέπεται ο θεός να λέγεται θεός τους γιατί τους έχει ετοιμάσει μια μόνιμη πολιτεία.
17 Με την πίστη πρόσφερε ο Αβραάμ τον Ισαάκ, όταν δοκιμάστηκε από το θεό. Αυτός που πήρε τις υποσχέσεις του θεού πρόσφερε θυσία το μονάκριβο γιο του, 18 μολονότι του είχε ειπωθεί: Από τον Ισαάκ θα προέλθουν οι απόγονοι σου. 19 Ο Αβραάμ σκέφτηκε πως ο θεός μπορούσε και τους νεκρούς να ξαναφέρει στη ζωή. Μπορούμε, λοιπόν, να πούμε πως στην ουσία ο Αβραάμ πήρε το γιο του πίσω από τους νεκρούς.20 Με την πίστη έδωσε ο Ισαάκ στον Ιακώβ και στον Ησαύ τις ευλογίες του, οι οποίες αναφέρονταν σε υποσχέσεις που επρόκειτο να εκπληρωθούν. 21 Με την πίστη ο Ιακώβ, όταν πέθαινε, ευλόγησε και τους δυο γιους του Ιωσήφ και προσκύνησε το Θεό ακουμπώντας στην άκρη του ραβδιού του. 22 Επειδή πίστευε ο Ιωσήφ, όταν πέθαινε, μίλησε για την έξοδο των Ισραηλιτών κι έδωσε εντολές για τα οστά του.
23.Με την πίστη οι γονείς του Μωυσή τον έκρυβαν για τρεις μήνες μετά τη γέννησή του- είδαν ότι το βρέφος ήταν πολύ χαριτωμένο, και δε φοβήθηκαν τη διαταγή του βασιλιά.
24.Με την πίστη ο Μωυσής, όταν πια μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιος της κόρης του Φαραώ* 25προτίμησε να υποφέρει μαζί με το λαό του θεού, παρά ν' απολαμβάνει την πρόσκαιρη αμαρτωλή ζωή. Θεώρησε μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου τον εξευτελισμό, σαν εκείνον που υπέφερε ο Χριστός, γιατί απέβλεπε στην ανταπόδοση. 27 Με την πίστη εγκατέλειψε την Αίγυπτο, χωρίς να φοβηθεί την οργή του βασιλιά, γιατί παρέμενε σταθερός στην πίστη του στον αόρατο θεό, σαν να τον έβλεπε.28 Με την πίστη γιόρτασε το 'Πάσχα και έκανε το ραντισμό του 'αίματος, για να μη θίξει ο εξολοθρευτής 'άγγελος τα 'πρωτότοκα παιδιά των Εβραίων.29 Με την πίστη πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα σαν να ήταν στεριά, ενώ οι Αιγύπτιοι, όταν προσπάθησαν, καταποντίστηκαν.30 Με την πίστη έπεσαν τα τείχη της Ιεριχώ, αφού για εφτά μέρες οι Ισραηλίτες βάδιζαν τριγύρω τους. 31 Με την πίστη η πόρνη Ραάβ δε χάθηκε μαζί με τους απίστους, επειδή είχε δεχτεί φιλικά τους κατασκόπους.
32Χρειάζεται να συνεχίσω; Δε θα με πάρει ο χρόνος να διηγηθώ για το Γεδεών, το Βα-ράκ, το Σαμψών, τον Ιεφθάε, το Δαβίδ, το Σαμουήλ και τους 'προφήτες. 33 Με την πίστη κατατρόπωσαν βασίλεια, επέβαλαν το δίκαιο, πέτυχαν την πραγματοποίηση των υποσχέσεων του θεού, έφραξαν στόματα λεόντων έσβησαν τη δύναμη της φωτιάς, διέφυγαν τη σφαγή, έγιναν από αδύνατοι ισχυροί, αναδείχτηκαν ήρωες στον πόλεμο, έτρεψαν σε φυγή εχθρικά στρατεύματα· γυναίκες ξαναπήραν πίσω στη ζωή τούς ανθρώπους τους, κι άλλοι βασανίστηκαν ως το θάνατο, χωρίς να δεχτούν την απελευθέρωση τους, γιατί πίστευαν ότι μπορούσαν ν' αναστηθούν σε μια καλύτερη ζωή. 36 Αλλοι δοκίμασαν εξευτελισμούς και μαστιγώσεις, ακόμη και δεσμά και φυλακίσεις. ^'Λιθοβολήθηκαν, πριονίστηκαν, πέρασαν δοκιμασίες, θανατώθηκαν με μαχαίρι, περιπλανήθηκαν ντυμένοι με προβιές και κατσικίσια δέρματα, έζησαν σε στερήσεις, υπέφεραν καταπιέσεις, θλίψεις και κακουχίες - 38 ο κόσμος δεν ήταν άξιος να 'χει τέτοιους ανθρώπους - πλανήθηκαν σε ερημιές και βουνά, σε σπηλιές και σε τρύπες της γης.
39 Όλοι οι παραπάνω, παρά την καλή μαρτυρία της πίστης τους, δεν πήραν ό,τι τους υποσχέθηκε ο θεός.40 Αυτός είχε προβλέψει κάτι καλύτερο για μας, έτσι ώστε να μη φτάσουν εκείνοι στην τελειότητα χωρίς εμάς.
Ο Κύριος μας διαπαιδαγωγεί
12. Έχοντας, λοιπόν, γύρω μας μια τόσο  μεγάλη στρατιά μαρτύρων, ας τινάξουμε από πάνω μας κάθε φορτίο, και την αμαρτία που εύκολα μας εμπλέκει, κι ας τρέχουμε με υπομονή το αγώνισμα του δύσκολου δρόμου, που έχουμε μπροστά μας. 2Ας έχουμε τα μάτια μας προσηλωμένα στον Ιησού, που μας έδωσε την πίστη, την οποία και τελειοποιεί. Αυτός, αντί για τη χαρά που θα μπορούσε να έχει,ν υπέμεινε το σταυρικό θάνατο περιφρονώντας την ατίμωση, και κάθισε στα 'δεξιά του θρόνου του θεού. Αναλογιστείτε, λοιπόν, αυτόν που υπέμεινε μια τέτοια εχθρότητα εναντίον του από μέρους των αμαρτωλών, και μην αποκάμετε και χάσετε το θάρρος σας.
4 Στον αγώνα σας κατά της αμαρτίας δεν αντιμετωπίσατε ακόμα το ενδεχόμενο να χύσετε το αίμα σας 5 κι όμως λησμονήσατε τη νουθεσία που σας δόθηκε σαν σε γιους:
Παιδί μου, μην περιφρονείς τη διαπαιδαγώγηση του Κυρίου, και μη χάνεις το Θάρρος σου όταν ελέγχεσαι απ' αυτόν.
6Γιά όποιον ο Κύριος αγαπάει, τον διαπαιδαγωγεί, και μαστιγώνει καθένα που παραδέχεται για παιδί του.
7 Δείξτε υπομονή κατά τη διαπαιδαγώγηση σας- ο θεός σάς μεταχειρίζεται σαν παιδιά του. Γιατί ποιο παιδί δεν το διαπαιδαγωγεί ο πατέρας του;8 Αν πάλι δεν έχετε τη διαπαιδαγώγηση που έχουν πάρει όλοι, τότε είστε νόθα κι όχι γνήσια παιδιά.9 Έπειτα, οι σαρκικοί μας πατέρες μάς διαπαιδαγωγούσαν με τιμωρίες, κι όμως τους σεβόμασταν δε θα πρέπει πολύ περισσότερο να υποταχθούμε στον Πατέρα των πνευμάτων για να κερδίσουμε την πραγματική ζωή; 10 Οι πρώτοι μάς διαπαιδαγώγησαν όπως αυτοί νόμιζαν για λίγο χρόνο- εκείνος για το καλό μας, για να μετάσχουμε στην αγιότητά του. 11Η διαπαιδαγώγηση ποτέ δε φαίνεται στην αρχή να προξενεί χαρά αλλά λύπη- αργότερα, όμως, αποφέρει ειρήνη και δικαιοσύνη σ' αυτούς που διαπαιδαγωγήθηκαν.
12 Γι' αυτό, λοιπόν, σηκώστε ψηλά τα κουρασμένα χέρια σας και στεριώστε τα παραλυμένα σας γόνατα. 13Λς βαδίσουν σε ίσιους δρόμους τα πόδια σας, για να μην εξαρθρωθούν τα χωλά μέλη σας, αλλά να γιατρευτούν.
Προτροπές και υποδείξεις
14 Να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους· επιδιώκετε και την αγιότητα, χωρίς την οποία κανείς δε θ' αντικρύσει τον Κύριο. ^Προσέχετε μήπως κανείς από σας βρεθεί μακριά από τη χάρη του θεού μήπως υπάρχει καμιά ρίζα πίκρας, που θα φυτρώσει και θα προξενήσει ενοχλήσεις, κι έτσι θα μολυνθούν πολλοί απ' αυτήν. 16 Μήπως υπάρχει κανένας πόρνος ή με κοσμικό φρόνημα όπως ο Ησαύ, ο οποίος για ένα πιάτο φαί πούλησε τα δικαιώματά του του πρωτοτόκου. 17 Ξέρετε, βέβαια, πως αργότερα, όταν θέλησε να πάρει την ευλογία, αποδοκιμάστηκε. Δεν μπόρεσε ν' αλλάξει τη γνώμη του πατέρα του, αν και το επιδίωξε με δάκρυα.
Η ασύγκριτη ανωτερότητα της ουράνιας Ιερουσαλήμ
18 Δεν προσήλθατε στο όρος 'Σινά, που μπορεί κανείς να το ψηλαφήσει και που κάηκε με φωτιά και καλύφθηκε με ομίχλη, σκοτάδι και θύελλα· 19 εκεί ακούστηκε ο ήχος της σάλπιγγας κι η τρομερή εκείνη φωνή που όσοι την άκουσαν παρακαλούσαν να μην ακούσουν άλλη λέξη.20 Δεν μπορούσαν ν' αντέξουν τη διαταγή: Και θηρίο ακόμη αν αγγίξει το βουνό, θα  λιθοβοληθεί. 21 Ήταν μάλιστα τόσο φοβερό το φαινόμενο, ώστε ο Μωυσής είπε: Είμαι γεμάτος φόβο και τρόμο.
22 Αντίθετα, εσείς προσήλθατε στο όρος 'Σιών, στην πόλη του αληθινού θεού, στην επουράνια Ιερουσαλήμ, σε μυριάδες 'αγγέλους, 23 σε πανηγύρι, και σε σύναξη των 'πρωτοτόκων υιών του θεού, που τα ονόμα-τά τους έχουν καταγραφεί στους ουρανούς. Προσήλθατε στο θεό, που είναι κριτής των πάντων, και σε πνεύματα δίκαιων ανθρώπων, που έχουν φτάσει στην τελείωση·24και στον Ιησού, μεσίτη νέας 'διαθήκης, και σε 'αίμα εξαγνισμού, που ο θεός το εισακούει καλύτερα από το αίμα του "Αβελ.
25Προσέχετε, λοιπόν, να μην αρνηθείτε τη φωνή αυτού που σας μιλάει. Γιατί, αν εκείνοι δεν ξέφυγαν την τιμωρία, όταν αρνήθηκαν ν' ακούσουν εκείνον που τους δίδαξε πάνω στη γη, πολύ περισσότερο δε θα ξεφύγουμε εμείς, αν απαρνηθούμε εκείνον που μας μιλάει από τους ουρανούς. ^Η φωνή του σάλεψε τότε τη γη· μα τώρα έδωσε τούτη 'δω την υπόσχεση: «Θα σαλέψω ακόμα μια φορά όχι μόνο τη γη αλλά και τον ουρανό» 27 Το «ακόμα μια φορά» σημαίνει πως εκείνα που ως δημιουργήματα σαλεύ-ονται θα παραμεριστούν, για να παραμείνουν όσα δεν είναι δυνατό να σαλευτούν. 28 Γι' αυτό ας είμαστε ευγνώμονες που μας προσφέρεται μια ασάλευτη βασιλεία, κι ας λατρεύουμε το θεό με τρόπο ευάρεστο, με σεβασμό και με ευλάβεια, 29 γιατί ο Θεός μας είναι φωτιά που κατακαίει.
Ηθικά παραγγέλματα
13. Συνεχίστε ν' αγαπάτε ο ένας τον άλλο σαν αδέρφια. 2 Μην ξεχνάτε τη φιλοξενία, γιατί μ' αυτήν μερικοί, χωρίς να το ξέρουν, φιλοξένησαν 'αγγέλους.3 Να θυμάστε τους φυλακισμένους, σαν να είστε κι εσείς φυλακισμένοι μαζί τους  κι όσους υποφέρουν, γιατί κι εσείς μπορείτε να βρεθείτε στη θέση τους. 40 γάμος να θεωρείται από όλους σας άξιος τιμής, και η συζυγική κλίνη να είναι αμόλυντη· γιατί ο θεός θα καταδικάσει τους πόρνους και τους μοιχούς. 5 Μην είστε φιλάργυροι" αρκεστείτε σε όσα έχετε. Όπως είπε ο θεός: Δε Θα σ' αφήσω μόνον, ούτε Θα σ' εγκαταλείψω. 6 Έτσι θα μπορούμε με θάρρος να λέμε:
Ο Κύριος είναι βοηθός μου'δε θα φοβηθώ.
Τι μπορεί να μου κάνει ένας άνθρωπος;
7 Να θυμάστε τους εκκλησιαστικούς ηγέτες σας, που σας μετέδωσαν το λόγο του θεού να βλέπετε πώς τέλειωσαν τη ζωή τους και ν' ακολουθείτε το παράδειγμα της πίστης τους. 8 Ο Ιησούς Χριστός είναι ο ίδιος χτες, σήμερα και για πάντα.9 Μην παρασύρεστε από διάφορες ξένες διδασκαλίες. Είναι προτιμότερο να στηρίζετε την καρδιά σας στη χάρη του θεού παρά σε φαγητά. Όσοι βασίστηκαν ο' αυτά δεν είδαν καμιά ωφέλεια. 10 Εμείς έχουμε ένα 'θυσιαστήριο από το οποίο δεν έχουν το δικαίωμα να φάνε όσοι συνεχίζουν να λατρεύουν το θεό στη 'σκηνή.11 Τα σώματα των ζώων, που το αίμα τους εισάγεται από τον 'αρχιερέα στα άγια των αγίων για τη συγχώρηση των αμαρτιών, καίγοπαι έξω από το στρατόπεδο. 12 Γι' αυτό κι ο Ιησούς, για να εξαγνίσει το λαό του με το ίδιο του το αίμα, θανατώθηκε έξω από την πύλη.13Ας πάμε, λοιπόν, κι εμείς έξω από το στρατόπεδο κοντά του, κι ας υποστούμε τον ίδιο μ' αυτόν εξευτελισμό. 14 Γιατί δεν έχουμε εδώ μόνιμη πολιτεία, αλλά λαχταρούμε τη μελλοντική. 15 Ας προσφέρουμε, λοιπόν, συνεχώς στο θεό δια του Ιησού σαν θυσία τον ύμνο μας, δηλαδή τον καρπό των χειλιών μας, που ομολογούν το μεγαλείο του. 16 Μην ξεχνάτε ακόμα να κάνετε το καλό και να μοιράζεστε με τους άλλους ό,τι έχετε. Με τέτοιες θυσίες ευχαριστείται ο θεός.
17.Ν' ακολουθείτε πιστά και να υπακούτε τους εκκλησιαστικούς σας ηγέτες. Γιατί αυτοί αγρυπνούν για τη σωτηρία σας, επειδή θα δώσουν λόγο στο θεό. Έτσι η μέριμνα τους θα γίνεται με χαρά, κι όχι με στενοχώρια, πράγμα που δε σας συμφέρει.
18.Να προσεύχεστε για μας. Φυσικά, είμαστε βέβαιοι πως έχουμε καθαρή τη συνείδησή μας, αφού σε κάθε περίπτωση θέλουμε να συμπεριφερόμαστε όπως πρέπει. ^Ιδιαίτερα σας παρακαλώ να προσεύχεστε για να με φέρει ο θεός σύντομα κοντά σας.
Ευλογία και χαιρετισμοί
20"21 Ο θεός που δίνει την ειρήνη και που ανέστησε τον Κύριό μας Ιησού, το μεγάλο ποιμένα των προβάτων, αυτόν δηλαδή που επικύρωσε με το αίμα του την αιώνια 'διαθήκη, αυτός να σας δίνει τη δύναμη για κάθε καλό έργο, έτσι ώστε να κάνετε το θέλημά του. Ας ενεργεί δια του Ιησού Χριστού να γίνεται ανάμεσά σας αυτό που τον ευχαριστεί. Σ' αυτόν ανήκει η δόξα παντοτινά. 'Αμήν.
22 Σας παρακαλώ, αδερφοί, ν' ακούσετε υπομονετικά τους ενθαρρυντικούς αυτούς λόγους. Εξάλλου, το γράμμα αυτό δεν είναι μεγάλο. ^Πρέπει να σας πω πως ο αδερφός μας ο Τιμόθεος βγήκε από τη φυλακή. Αν έρθει σύντομα, θα τον πάρω μαζί μου όταν σας επισκεφθώ.
24 Χαιρετίσματα σ' όλους τους εκκλησιαστικούς σας ηγέτες και σ' όλους τους πιστούς. Οι αδερφοί από την Ιταλία σας στέλνουν χαιρετίσματα.
25 Η χάρη του θεού να είναι με όλους εσάς. Αμήν.



Kindly Bookmark this Post using your favorite Bookmarking service:
Technorati Digg This Stumble Stumble Facebook Twitter
!-

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.